بانک سپه عکس
    طراحی سایت
تاريخ انتشار: 13 ارديبهشت 1400 - 18:34
نگاهی به معماری اصیل ایرانی

داد خبر؛ در معماری ایرانی به خصوص در دوره‌ی ساسانی به جای استفاده از نعل‌درگاه‌های چوبی در سردرها و سرپنجره‌ها از نعل‌درگاه‌های طاقی استفاده می‌شده است. نعل‌‌درگاه طاقی این بنا به شکل کمانی بوده که در معماری دوره‌ی پهلوی رواج داشته است.

پنج‌دری آبپای ارغون

داد خبر ـ محمد متقی‌نژاد: در ابتدا باید این توضیح را بدهم اگر از مکانی خاص در این مقاله نام می‌برم جهت معرفی کوتاهی از این منطقه‌ی زیبا می‌باشد وگرنه بنایی که از آن می‌گویم، در مناطق مختلف دشتستان و کشور یافت می‌شود. 

 

ارغون دهستانی کوهستانی از بخش بوشکان دشتستان، در جنوب شرقی شهر برازجان واقع است و از کوه بهمرد شروع می‌شود و تا نزدیکی شهر کلمه ادامه دارد و شامل چند روستا می‌باشد که یکی از روستاهای آن، آبپا نام دارد.

جناب آقای حبیب قاسمی در کتاب جغرافیای تاریخی دشتستان درباره‌ی این روستا نوشته‌اند: «آبپا روستایی است سرسبز و دیدنی و با طبیعتی زیبا که علت نام گذاری آن قرار گرفتن در کنار رودخانه و جاری بودن آب در کنار روستاست به صورتی که رود خانه این روستا را به صورت شبه جزیره‌ای درآورده‌است و فقط یک راه به خشکی دارد».

گمان می‌رود که وجه‌تسمیه‌ی ارغون، وجود گل‌های رنگارنگ و به خصوص گل خرزهره است که در اکثر نقاط آن به وفور یافت می‌شود و حتی نام یکی از روستاهای آن خرزهرهدان است و از آنجا که گل خرزهره تقریبا ارغوانی رنگ است نام کامل ارغون، ارغوان بوده و همان گونه که در گویش دشتستانی کلمات را مخفف تلفظ می‌کنیم مثلا به تنگ ارم، تنگرم و یا به چاه کوتاه، چه‌کوتاه می‌گوئیم، به ارغوان هم ارغون گفته می‌شود.

 

جای جای دشتستان و به طبع آن بخش بوشکان و ارغون پر از آثار طبیعی و غیر طبیعی دیدنی است که در صنعت گردشگری می‌توان از آن‌ها استفاده کرد و البته لازمه‌‌ی ابتدایی آن شناخت آن‌هاست که من قصد دارم در این مقاله نکاتی را برای معرفی یکی از کوچک‌ترین این آثار که به سادگی ازآن می‌گذریم؛ عرض کنم.


این اثر یک بنای قدیمی در روستای آبپای دشتستان است که از لحاظ معماری، دارای نکاتی طلایی‌ست و من به چند نکته‌ی آن اشاره می‌کنم:

 

۱) یکی از اساسی‌ترین و ماندگارترین جنبه‌های زیبایی، تقارن است که در معماری ایرانی به خصوص در سبک معماری ساسانی با تعداد فرد طرح بازشوها صورت می‌گرفته است.

این سازه‌ی متقارن دو طرفه با دارا بودن پنج بازشو، پنج‌دری نام گرفته که از این پنج بازشو تنها بازشوی وسط در بوده و مابقی پنجره‌هایی بوده‌اند که در بالای آن‌ها دریچه هایی جهت کوران طبیعی باد وجود داشته است. 

 

۲) بهترین جهت برای نورگیری در مناطق گرمسیر یا اتاق‌های تابستان نشین، شمال؛ و در مناطق سردسیر و یا اتاق‌های زمستان نشین، جنوب می‌باشد. 

این پنج دری که در تابستان مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است، به خاطر این که رو به شمال ساخته شده علاوه بر سایه از باد های خنک شمالی نیز بهره‌مند بوده که موجب کاهش دمای آن می‌گردیده است. 

 

۳) یکی از اصول معماری ایرانی اصل، خودبسندگی (تامین مصالح از محل احداث سازه) بوده است. 

بدین ترتیب کار ساخت با شتاب بیشتری انجام می‌گرفته، مصالح با طبیعت اطراف هم‌خوانی بیشتری داشته و مرمت و تعمیر بناها با توجه به در دسترس بودن مصالح اصلی، در تمامی دوره‌ها میسر بوده‌است. 

به همین قائده برای ساخت این بنا از مصالح بومی استفاده شده و بعد از اتمام عمر سازه نیز دوباره با همین مصالح مثلا از سنگ‌های این بنا برای ساخت بنایی جدید می‌توان استفاده کرد. 

 

۴) در معماری ایرانی به خصوص در دوره‌ی ساسانی به جای استفاده از نعل‌درگاه‌های چوبی در سردرها و سرپنجره‌ها از نعل‌درگاه‌های طاقی استفاده می‌شده است. نعل‌‌درگاه طاقی این بنا به شکل کمانی بوده که در معماری دوره‌ی پهلوی رواج داشته است.

 

۵) از آنجا که تقاطع جداره و سطح بام از مقاطع بسیار آسیب‌پذیر در برابر عوامل جوی به‌شمار می‌رفته و تخریب بنا همواره از این نواحی آغاز می‌گردیده، در معماری سنتی تمهیدات گسترده‌ای جهت جلوگیری از فرسایش این بخش‌ها در نظر گرفته می‌شد که ساخت رخبام نیز که در این بنا به همین منظور بوده و موجب افزایش عمر دیوار و آستر آن   شده‌است. 

 

۶) به جز سکویی که جلوی این بنا موجب باشکوهی بیشتر آن می‌شد، این بنا دارای سه پله کم ارتفاع و نسبتا کفْ پله‌های عریض بوده تا ورود و خروج به آن راحتر باشد.

 

۷) گچ‌بری‌هایی که در زیر طاق بازشوها وجود داشته، زیبایی این بنا را دو چندان نموده‌است.

 

۸) داخل و بیرون این سازه با چاری و خاک آستر شده که در مقابل تابش آفتاب بر دیواره‌های این بنا، مانند عایق حرارتی عمل کرده و مانع از ورود گرما به فضای داخل می‌شود.

 

امید که این شناخت‌نامه‌ی کوتاه، از این میراث تاریخی، موجب حساسیت بیشتری جهت حفظ و استفاده از آثار کوچک و بزرگ و بافت روستایی دیارمان گردد.

 

محمد متقی نژاد دانشجوی مقطع کارشناسی رشته ی مهندسی عمران

 

منابع:

جغرافیای تاریخی دشتستان نوشته‌ی حبیب قاسمی

کتاب طاق و قوس در معماری ایران مؤلف حسین زمرشیدی

کتاب سبک‌شناسی معماری ایرانی از محمدکریم پیرنیا

کتاب اقلیم و معماری نوشته‌ی مرتضی کسمایی

 

 


نظرات کاربران
رضا امیدی حدود 14 روز قبل گفت:
خیلی خوب بود و ممنون از مطلب مفیدتون
آذرشب حدود 14 روز قبل گفت:
مقایسه معماری بومی با معماریهای پیش از اسلام کار زیبائی‌ست و اطلاعات خوبی به مخاطب می‌دهد
باقر هاشمی پور حدود 14 روز قبل گفت:
آفرین به نخبه اصیل ارغونی
هاشم پور حدود 14 روز قبل گفت:
درود بر شما بسیار زیاد
ارسال نظر

نام:

ايميل:

وب سايت:

نظر شما:

جدیدترین اخبار