تاريخ انتشار: 20 شهريور 1400 - 17:24
نگاهی به رئیس‌جمهورها؛

داد خبر؛ جمهوري اسلامي ايران تاکنون هشت رئيس‌جمهور را به خود ديده است. روسای جمهوری که سرنوشت‌هاي عجيب و متفاوتی داشته‌اند؛ از شهادت تا فرار از کشور، از رهبري تا درخواست براي محاکمه...

سرنوشت عجيب ساکنان دفتر انتهای پاستور

پيروزی انقلاب اسلامی در بهمن ۱۳۵۷ باعث شد تا ايران پس از قرن‌ها نظام پادشاهی به يک نظام جمهوری اسلامی تبديل شود و براي اولين بار در تاريخ خود داشتن رئيس‌جمهور را تجربه کند. از ابتداي انقلاب اسلامی تا سال ۱۴۰۰، هشت رئيس‌جمهور بر صندلي رياست جمهوری اسلامی ايران تکيه زده‌اند که هر کدام سرنوشت خاص خود را داشته‌اند.

 

رئيس‌جمهور فراری

سيد ابوالحسن بني‌صدر اولين رئيس‌جمهور ايران بود که در انتخابات ۵ بهمن ۱۳۵۸ به پيروزي رسيد اما تنش او با انقلابيون از همان روزهاي اول بر سر انتخاب نخست‌وزير آغاز شد. بني‌صدر نهايتا به نخست‌وزيری محمدعلي رجايی رضايت داد اما نحوه فرماندهی او در جنگ تحميلی عراق عليه ايران و درگيري‌هايش با نمايندگان مجلس اول و سيد محمد بهشتي و مواضع تندی که عليه انقلاب اسلامی مي‌گرفت سرانجام باعث شد که ابتدا توسط امام خميني (ره) از فرماندهی کل قوا کنار گذاشته شود و پس از آن در جلسه ۳۱ خرداد ۱۳۶۰ اولين دوره مجلس شورای ملي به رياست اکبر هاشميی رفسنجانی، نمايندگان مجلس رای به عدم کفايت سياسی او دادند و پس از کمتر از ۱۷ ماه از سمت رياست جمهوري برکنار شد.

 

پس از اين اتفاق بني‌صدر مدتي مخفيانه در کشور زندگي کرد و سرانجام به همراه مسعود رجوی سرکرده سازمان مجاهدين خلق (منافقين) در ششم مرداد ۱۳۶۰ از ايران خارج و راهي فرانسه شد. البته دوستی بني‌صدر و مجاهدين خلق که در تابستان ۱۳۶۰ با ترورهای مختلف بسياری از سران جمهوری اسلامی و مردم ايران را به شهادت رساندند زياد طول نکشيد. بني‌صدر همچنان در پاريس زندگی مي‌کند و يکی از مخالفين سرسخت جمهوری اسلامی به حساب مي‌آيد.

 

رئيس‌جهور ناکام

پس از بني‌صدر، نخست‌وزير او يعني محمدعلی رجايی در انتخابات مرداد ۱۳۶۰ به رياست جمهوری رسيد اما گويی قرار بود عمر دو دولت اول روساي جمهور ابتدايی حتی به اندازه يک دولت کامل هم نرسد چرا که رجايی در انفجار هشتم شهريور ۱۳۶۰ دفتر نخست‌وزيری به همراه محمدجواد باهنر نخست‌وزير خود به شهادت رسيد و عمر رياست جمهوريی‌اش به يک ماه هم نرسيد.

 

از رياست جمهوري تا رهبری

سومين انتخابات رياست جمهوری در مهر ۱۳۶۰ برگزار شد و اين بار آيت‌الله سيد علي خامنه‌اي با راي مردم به عنوان سومين رئيس جمهوري اسلامي ايران برگزيده شد. رياست جمهوري آيت‌الله خامنه‌اي در انتخابات مرداد ۱۳۶۴ براي چهار سال ديگر هم تمديد شد اما در خرداد ۱۳۶۸ و در حالي که دو ماه به پايان رياست جمهوري ايشان باقي مانده بود با رحلت امام خميني (ره)، نمايندگان مجلس خبرگان رهبري آيت‌الله خامنه‌اي را به عنوان رهبر جمهوري اسلامي انتخاب کردند و اين رياست جمهوري هم به نوعي زودتر از موعد پايان يافت.

 

هميشه رئيس

اکبر هاشمي‌رفسنجاني چهارمين رئيس جمهوري اسلامي ايران بودکه در دو انتخابات مرداد ۱۳۶۸ و خرداد ۱۳۷۲ براي دو دوره متوالي به رياست جمهوري رسيد و دولت‌هاي پنجم و ششم را تشکيل داد. هاشمي‌رفسنجاني که از ابتداي انقلاب مناصب مختلفي از جمله رياست سه دوره مجلس شوراي اسلامي، عضويت در مجلس خبرگان قانون اساسي و خبرگان رهبري، فرماندهي جنگ، عضويت در شوراي انقلاب و... را در کارنامه داشت پس از پايان رياست جمهوري خود با حکم رهبر انقلاب همچنان به عنوان رئيس مجمع تشخيص مصلح نظام که از سال ۱۳۶۸ رياست آن را بر عهده داشت، باقي ماند و تا دي ۱۳۹۵ که از دنيا رفت علاوه بر رياست بر مجمع، چند سالي نايب‌رئيس مجلس خبرگان رهبري و سه سال رئيس خبرگان (۱۳۸۶ تا ۱۳۸۹) هم بود. او همچنين سال‌ها امام جمعه موقت تهران بود اما حوادث بعد از انتخابات سال ۱۳۸۸ و مواضع هاشمي‌رفسنجاني باعث شد که براي رياست خبرگان کانديدا نشود و پس از نماز جمعه ۲۶ تير ۱۳۸۸ ديگر از خطبه‌هاي نماز جمعه هم کنار گذاشته شد.

 

هاشمي‌رفسنجاني در انتخابات رياست جمهوري سال ۱۳۹۲ نام‌نويسي کرد اما با وجود سوابق بسيار، به دلايلي که هنوز به طور دقيق مشخص نشده است صلاحيتش از سوي شوراي نگهبان احراز نشد و به نوعي در سال‌هاي پاياني عمر خود و خانواده‌اش با حملات تندي از سوي تندروها مواجه مي‌شدند. او پس از سال ۱۳۸۸ بارها به همراهي با معترضان به نتايج انتخابات ۱۳۸۸ متهم شد اما به هر حال از ابتداي انقلاي اسلامي تا پايان عمرش هميشه رياست يکي از ارکان مهم نظام جمهوري اسلامي را در دست داشت.

 

رئيس‌جمهور بدون منصب

سيد محمد خاتمي پنجمين رئيس جمهوري اسلامي ايران بود که در دو انتخابات خرداد ۱۳۷۶ و ۱۳۸۰ دولت‌هاي هفتم و هشتم را تشکيل داد. خاتمي که در دوران هشت ساله رياست جمهوري خود هم با بحران‌هاي زيادي از سوي جريانات تندرو مواجه بود با وجود اينکه از نظر آماري بهترين عملکرد را در تاريخ دولت‌هاي جمهوري اسلامي داشته، پس از انتخابات ۱۳۸۸ به دليل همراهي با ميرحسين موسوي و مهدي کروبي در اعتراض به نتايج انتخابات، به عنوان يکي از سران معترضان شناخته و به نوعي فعاليت‌هايش محدود شد. او از جمله روساي جمهور ايران است که پس از پايان رياست جمهوري خود، از رهبر انقلاب حکمي دريافت نکرد و حتي حکم عضويت در مجمع تشخيص مصلحت نظام هم به نام او زده نشد. خاتمي پس از پايان رياست جمهوري خود مؤسسه بنياد باران (بنياد آزادي رشد و آباداني ايران) را تأسيس کرد و رياست آن را بر عهده دارد و همچنين رئيس مجمع روحانيون مبارز است. خاتمي هم مثل هاشمي به خصوص پس از سال ۱۳۸۸، به دليل همراهي با معترضان به نايج انتخابات ۱۳۸۸، بارها از سوي جناح راست و بخش تندروي سياست ايران مورد حملات شديدي قرار گرفته است.

 

از مجمع تا انحراف

ششمين رئيس جمهور اسلامي ايران محمود احمدي‌نژاد بود که با موفقيت در دو انتخابات تير ۱۳۸۴ و خرداد ۱۳۸۸ دولت‌هاي نهم و دهم را تشکيل داد. حاشيه‌هاي او از همان ماه‌هاي ابتدايي ريساتش آغاز شد و از سال ۱۳۸۸ به اوج رسيد. پس از فروکش کردن غبارحوادث سال ۱۳۸۸، کم کم مشکلات احمدي‌نژاد با جناح راست که حاميان پر و پا قرص او بودند آغاز شد تا جايي که حلقه ياران اصلي وي را جريان انحرافي ناميدند و پس از پايان رياست جمهوري‌اس دو يار غار وي يعني اسفنديار رحيم‌مشايي و حميد بقايي محاکمه و راهي زندان شدند. احمدي‌نژاد در دو انتخابات رياست جمهوري ۱۳۹۶ و ۱۴۰۰ نام‌نويسي کرد اما صلاحيتش از سوي شوراي نگهبان احراز نشد. او که پس از پايان رياست جمهوري و در سال ۱۳۹۲ با حکم رهبر انقلاب به عضويت مجمع تشخيص مصلحت نظام درآمده است، به خصوص پس از احراز نشدن صلاحيتش در انتخابات ۱۴۰۰، مواع تندي را عليه برخي نهادها به خصوص نهادهاي امنيتي و حاکميتي اتخاذ کرده و به نظر نمي‌رسد حکم حضورش در مجمع براي دوره آينده تمديد شود. احمدي‌نژاد که روزگاري از سوي جناح چپ مورد انتقادات زيادي قرار مي‌گرفت، حالا در جناح راست هم دشمنان پر و پا قرصي دارد و او و اطرافيانش به عنوان جريان انحرافي در نظام جمهوري اسلامي شناخته مي‌شوند.

 

رئيس‌جمهور بداقبال

حسن روحاني هفتمين رئيس جمهوري اسلامي ايران بود که با پيروزي در دو انتخابات خرداد ۱۳۹۲ و ارديبهشت ۱۳۹۶، دولت‌هاي يازدهم و دوازدهم را تشکيل داد. روحاني که چهار سال ابتدايي خوب و چهار سال پاياني نااميدکننده را گذراند، دوران پر فراز و نشيبي را در اين هشت سال پشت سر گذاشت و با توجه به حوادث مختلفي که در دوران رياست رخ داد شايد بداقبال‌ترين رئيس‌جمهور اين ادوار بوده است. اتفاقات سال‌هاي پاياني رياست جمهوري روحاني مثل تورم افسارگسيخته، نحوه مديريت کرونا و در کل حاشيه‌هاي امنيتي و مديريتي زيادي که در اواخر دوران رياست جمهوري وي به وجود آمد باعث شده که اين روزها عده‌اي درخواست محاکمه روحاني را مطرح کنند و حتي تعدادي از نمايندگان مجلس، پرونده او را با عنوان قصور در مديريت کشور به قوه قضاييه ارجاع داده‌اند.

 

روحاني که پس از پايان مراسم تحليف رياست جمهوري در ۱۴ مرداد ۱۴۰۰، در سکوت خبري در خانه خود به سر مي‌برد هم مانند خاتمي، تاکنون براي عضويت در مجمع تشخيص مصلحت نظام از سوي رهبر انقلاب حکمي دريافت نکرده است و البته بعيد با توجه با جابجايي‌هاي قريب‌الوقوع در مجمع، روحاني که فعلا تنها عضو مجلس خبرگان رهبري است، مانند هاشمي در اين نهاد حاکميتي هم حاضر شود. چرا که او هم مانند هاشمي علاوه بر هشت سال رياست جمهوري از ابتداي انقلاب در مناصب مختلف و مهمي از جمله نايب رئيسي مجلس شوراي اسلامي، عضويت در شوراي عالي دفاع، دبيري شوراي عالي امنيت ملي و رياست مرکز تحقيقات استراتژيک مجمع تشخيص مصلحت نظام را بر عهده داشته است. البته روحاني هم مانند هاشمي در اين ماه‌ها با فشارهاي زيادي از سوي جناح راست و تندروها مواجه بوده و تا جايي که درخواست محاکمه او را مطرح مي‌کنند.

 

در انتظار سرنوشت

بررسي سرنوشت هفت رئيس‌جمهور قبلي جمهوري اسلامي ايران نشان مي‌دهد که به جز آيت‌الله خامنه‌اي که رياست جمهوري به رهبري رسيدند، شش رئيس‌جمهور ديگر سرانجام عجيبي داشته‌اند. سيد ابوالحسن بني‌صدر از کشور فرار کرد، محمدعلي رجايي به شهادت رسيد، هاشمي‌رفسنجاني که يار ديرين امام و رهبري بود مورد شديدترين توهين‌ها قرا گرفت و در اواخر عمر خود به انزوا رفت، محمود احمدي‌نژاد به اپوزيسيوني درون نظام بدل شده و او را جريان انحرافي مي‌نامند، سيد محمد خاتمي به عنوان سران فتنه معرفي مي‌شود و در هيچ نهاد حاکميتي حضور ندارد و حسن روحاني هم مانند خاتمي علاوه بر اينکه حکمي براي حضور در مجمع تشخيص مصلح نظام نگرفته است هر روز با تهديد به محاکمه و دادگاه مواجه مي‌شود.

 

تاکنون به جز يک مورد، به نظر مي‌رسد دفتر رئيس‌جمهور در انتهاي خيابان پاستور تهران براي مستاجرانش پايان خوشي نداشته است. حال بايد ديد که تکليف سيد ابراهيم رئيسي که سيزدهمين دولت جمهوري اسلامي را بيش از يک ماه است تشکيل داده در بازي بي‌رحم سياست ايران چه سرنوشتي را تجربه خواهد کرد. آيا او هم مانند اسلاف خود با استقبالي خوش و بدرقه‌اي بد به کار خود پايان مي‌دهد يا حوادث ديگري در انتظارش خواهد بود؟

 

منبع: ایسنا


نظرات کاربران
هنوز نظري براي اين مطلب ارسال نشده.
ارسال نظر

نام:

ايميل:

وب سايت:

نظر شما:

جدیدترین اخبار